Samen met gemeenten, maatschappelijke organisaties, Alzheimerafdelingen en vrijwilligers willen we dat mensen met allerlei soorten geheugenproblemen, waaronder dementie, gewoon mee kunnen blijven doen in de samenleving. Op deze manier kunnen ze hun leven blijven leiden zoals ze dat al deden en geaccepteerd worden door hun omgeving. Het concept Dementievriendelijke gemeenschap (DVG) biedt hiertoe concrete handreikingen.

Waarom een dementievriendelijke gemeenschap?

Nederland is aan het vergrijzen. Eén van de grootste maatschappelijke uitdagingen die hiermee samenhangt, is de toename van het aantal mensen met dementie. In Nederland krijgt één op de vijf mensen dementie. Op dit moment hebben ruim 270.000 mensen in Nederland dementie, en de verwachting is dat dit in 2040 ruim 500.000 mensen zullen zijn. In de provincie Noord-Brabant zal het aantal mensen met dementie stijgen naar 83.000 in 2040, ten opzichte van 39.000 in 2015 (zie ook de factsheet).

Het beleid dat ouderen zo lang mogelijk thuis moeten blijven wonen, vraagt meer van de ouderen, maar ook van hun mantelzorgers. 70% van de mensen met dementie woont thuis en als gevolg van het veranderende overheidsbeleid is de verwachting dat dit in 2040 zelfs 80% zal zijn. Hiermee groeit met de dag de urgentie om aan de slag te gaan met het waarborgen van de kwaliteit van leven van zowel mensen met dementie als van hun mantelzorgers.

De beeldvorming rond dementie is overwegend negatief, zo blijkt keer op keer uit onderzoek. Vaak wordt gefocust op de laatste fase van het ziekteproces, terwijl die periode relatief een klein deel uitmaakt van het totale proces (gemiddeld twee van de totale acht tot tien jaar). Men gaat te vaak voorbij aan het gegeven dat mensen met dementie nog vele jaren zelf in staat zijn om regie te houden en hun kwaliteiten in te zetten. Uiteraard zijn er aan dementie veel en grote problemen verbonden maar dat wil niet zeggen dat alles kommer en kwel is. Op diverse verrassende wijzen en in verschillende vormen wordt daarom getracht om het taboe rond dementie te doorbreken. 

Wat is een dementievriendelijke gemeenschap?

In een dementievriendelijke gemeenschap kunnen mensen met allerlei soorten geheugenproblemen, zoals dementie, gewoon mee  blijven doen in de samenleving. Zo kunnen mensen met dementie hun leven blijven leiden zoals ze dat al deden en worden ze geaccepteerd door hun omgeving. Een dementievriendelijke samenleving zorgt er ook voor dat mantelzorgers zich gesteund voelen. Het concept dementievriendelijke gemeenschap (DVG) biedt concrete handreikingen en werkt aan concrete acties. Samen met o.a. gemeenten, sportclubs, ondernemersorganisaties, lokale Alzheimerafdelingen en vrijwilligers willen wij een dementievriendelijke samenleving realiseren.

Wat doet een dementievriendelijke gemeenschap?

In een Dementievriendelijke gemeenschap (DVG) is aandacht voor de situatie waarin mensen met dementie én hun mantelzorgers verkeren. Inwoners en lokale organisaties en partijen werken samen aan allerlei initiatieven die de levenskwaliteit van deze groep kwetsbare mensen vergroot.

In tien doelstellingen is geformuleerd waar een dementievriendelijke gemeenschap naar streeft. Zo streeft een DVG er onder andere naar de kennis over dementie te vergroten en ontmoetingen te organiseren tussen mensen met en zonder dementie. Zo willen we uiteindelijk taboes doorbreken en eraan bijdragen dat mensen veilig en prettig thuis kunnen blijven wonen.

Wat vraagt het om dementievriendelijk te worden?

Om dementievriendelijk te worden is het belangrijk een lokaal DVG-netwerk samen te brengen waarin verschillende partijen vertegenwoordigd zijn. Ervaring leert om daarbij vooral gebruik te maken van lokale energie. Breng daarom partijen bij elkaar die al op het thema actief zijn of dat willen zijn. Werk samen aan verschillende doelstellingen, en maak de beweging groter, met voldoende publiciteit en oog voor volhoudbaarheid van de beweging. Zorg ook dat de kennis binnen het netwerk up-to-date blijft en breid het netwerk uit. Maak daarvoor bijvoorbeeld gebruik van kennis- of themabijeenkomsten die bij lokaal, regionaal of landelijk georganiseerd worden.

Waarom zijn er in Noord-Brabant al zo veel dementievriendelijke gemeenten?

In Noord-Brabant zijn we al in 2012 begonnen met het project ‘Dementievriendelijke Gemeenschap’ (in samenwerking met het Expertise Centrum Dementie Vlaanderen). Hierin werkten vier Brabantse en vier Vlaamse gemeenten aan een dementievriendelijke gemeenschap. Samen gingen zij op zoek naar succes- en faalfactoren in het werken aan een dementievriendelijke omgeving.

In de jaren die volgden zagen we de andere gemeenten in Noord-Brabant in beweging komen. In het kader van het programma ‘Dementievriendelijk Brabant 2017-2020’ werkten we programmatisch en langs diverse lijnen aan Dementievriendelijk Brabant. Inmiddels doen al meer dan 60 Brabantse gemeenten mee. Zet helpt gemeenten om het proces lokaal op gang te brengen, ondersteunt de lokale netwerken dementievriendelijk, en monitort de maatschappelijke impact van de beweging.